روغن پایه SN70 چیست؟ مشخصات فنی، کاربردها

روغن پایه SN70 یکی از سبک‌ترین گریدهای روغن پایه معدنی در دسته Solvent Neutral است که در بسیاری از فرمولاسیون‌های روانکارهای صنعتی و روغن‌های فرآیندی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این گرید به دلیل ویسکوزیته پایین، قابلیت اختلاط مناسب با افزودنی‌ها و ویژگی‌های حلالیتی قابل قبول، گزینه‌ای مناسب برای تولید برخی روانکارهای سبک، روغن‌های ترانسفورماتور و سیالات فرآیندی به شمار می‌آید.

در صنعت روانکار، انتخاب گرید مناسب روغن پایه نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد محصول نهایی دارد. به همین دلیل آشنایی با ویژگی‌ها، روش تولید و کاربردهای SN70 برای تولیدکنندگان روانکار، بازرگانان فرآورده‌های نفتی و مدیران خرید اهمیت زیادی دارد. اگر می‌خواهید با دسته‌بندی کلی روغن‌های پایه آشنا شوید، می‌توانید مقاله معرفی انواع روغن پایه را نیز مطالعه کنید.

منظور از SN در روغن پایه چیست؟

حروف SN در نام‌گذاری برخی روغن‌های پایه مخفف عبارت Solvent Neutral است. این اصطلاح به روغن‌هایی اشاره دارد که در فرآیند تولید آن‌ها از روش استخراج با حلال (Solvent Refining) برای حذف ترکیبات نامطلوب استفاده شده است.

در این روش، بخشی از ترکیبات آروماتیک، گوگرد و سایر ناخالصی‌ها با استفاده از حلال‌های خاص جدا می‌شوند و در نتیجه روغنی با پایداری شیمیایی مناسب‌تر تولید می‌شود. به همین دلیل به این محصولات «Neutral» گفته می‌شود؛ یعنی ترکیب شیمیایی آن‌ها نسبتاً پایدارتر و مناسب‌تر برای تولید روانکارهاست.

عدد کنار SN نیز معمولاً به محدوده ویسکوزیته روغن پایه اشاره دارد. به طور مثال:

• SN70: روغن پایه سبک با ویسکوزیته پایین
• SN150: روغن پایه با ویسکوزیته متوسط
• SN500: روغن پایه سنگین‌تر برای کاربردهای صنعتی

این گریدها اغلب در دسته روغن پایه گروه 1 قرار می‌گیرند که هنوز هم در بسیاری از صنایع به دلیل قیمت مناسب و خاصیت حلالیت بالا مورد استفاده هستند. البته در برخی کاربردهای پیشرفته‌تر ممکن است از روغن پایه گروه 2، روغن پایه گروه 3، روغن پایه گروه 4 یا روغن پایه گروه 5 استفاده شود.

مشخصات فنی متداول روغن پایه SN70

مشخصات دقیق SN70 ممکن است بسته به پالایشگاه تولیدکننده کمی متفاوت باشد، اما معمولاً این گرید دارای ویژگی‌های فنی زیر است:

ویسکوزیته سینماتیک در 40 درجه سانتی‌گراد

معمولاً در محدوده 10 تا 15 سانتی‌استوک قرار می‌گیرد که نشان‌دهنده سبک بودن این روغن پایه است.

شاخص ویسکوزیته (VI)

به طور معمول در بازه 90 تا 100 قرار دارد. این شاخص نشان می‌دهد که ویسکوزیته روغن با تغییر دما تا چه اندازه تغییر می‌کند.

نقطه اشتعال (Flash Point)

در بسیاری از موارد بیش از 190 درجه سانتی‌گراد است که نشان‌دهنده ایمنی نسبی در فرآیند حمل‌ونقل و ذخیره‌سازی است.

نقطه ریزش (Pour Point)

معمولاً در حدود 6- تا 12- درجه سانتی‌گراد قرار دارد و بیانگر رفتار روغن در دماهای پایین است.

رنگ روغن

رنگ SN70 معمولاً زرد روشن تا کهربایی است، اما باید توجه داشت که رنگ روغن پایه به تنهایی معیار قطعی برای تعیین کیفیت نیست و بیشتر به میزان پالایش و ترکیب شیمیایی مربوط می‌شود.

از نظر ترکیب شیمیایی نیز، مانند سایر روغن‌های گروه I، ممکن است مقدار مشخصی ترکیبات آروماتیک و گوگرد در آن وجود داشته باشد که در عین حال باعث ایجاد خاصیت حلالیت مناسب برای افزودنی‌ها می‌شود.

کاربردهای اصلی روغن پایه SN70

به دلیل ویسکوزیته پایین و توانایی حل کردن افزودنی‌ها، SN70 در چندین حوزه صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تولید روانکارهای سبک

در برخی فرمولاسیون‌های روانکار سبک، SN70 می‌تواند به عنوان یکی از اجزای اصلی یا به عنوان جزء تنظیم‌کننده ویسکوزیته در ترکیب با روغن‌های سنگین‌تر استفاده شود.

روغن ترانسفورماتور

برخی از روغن‌های عایق الکتریکی از برش‌های سبک روغنی مشابه SN70 تولید می‌شوند، زیرا این روغن‌ها قابلیت جریان مناسب و خواص عایقی مطلوبی دارند.

سیالات فلزکاری

در تولید برخی روغن‌های برش و فلزکاری از روغن‌های پایه سبک استفاده می‌شود تا هم روانکاری مناسب ایجاد شود و هم انتقال حرارت در حین عملیات ماشین‌کاری به خوبی انجام گیرد.

روغن‌های فرآیندی

در صنایع لاستیک، شیمیایی و برخی صنایع تولیدی، روغن‌های سبک مانند SN70 به عنوان Process Oil در فرآیند تولید مورد استفاده قرار می‌گیرند.

ترکیب با گریدهای سنگین‌تر

یکی از کاربردهای مهم SN70 در صنعت روانکار، ترکیب با روغن‌های پایه سنگین‌تر مانند روغن پایه SN150 یا حتی روغن پایه برایت استاک برای تنظیم ویسکوزیته و خواص روانکار نهایی است.

تفاوت SN70 با سایر گریدهای روغن پایه

مقایسه SN70 با سایر گریدها به درک بهتر کاربردهای آن کمک می‌کند.

مقایسه با SN150

SN150 ویسکوزیته بالاتری دارد و معمولاً در تولید روغن موتور و روانکارهای صنعتی استفاده می‌شود، در حالی که SN70 بیشتر برای کاربردهای سبک یا به عنوان جزء ترکیبی در فرمولاسیون‌ها به کار می‌رود.

مقایسه با روغن‌های پایه سنگین‌تر

گریدهایی مانند SN500 یا Bright Stock دارای فیلم روغنی قوی‌تر و مناسب برای تجهیزات تحت بار بالا هستند، اما SN70 بیشتر برای کاربردهایی که جریان‌پذیری و ویسکوزیته پایین اهمیت دارد مناسب است.

در برخی کاربردهای خاص نیز ممکن است به جای روغن‌های معدنی از روغن‌های سنتتیک استفاده شود که در مقاله مقایسه روغن پایه معدنی و سنتزی به طور کامل بررسی شده است.

روغن پایه SN70 چگونه تولید می‌شود؟

تولید روغن پایه SN70 بخشی از فرآیند پیچیده پالایش نفت خام است. این فرآیند معمولاً شامل مراحل زیر است:

1. تقطیر نفت خام برای جداسازی برش‌های مختلف
2. استخراج با حلال برای حذف ترکیبات نامطلوب
3. فرآیند موم‌زدایی برای بهبود رفتار در دماهای پایین
4. هیدروتریتینگ برای بهبود پایداری و رنگ محصول

ماده اولیه این فرآیند معمولاً از برش‌هایی به نام لوب کات به دست می‌آید که در فرآیند تقطیر تولید می‌شوند. برای آشنایی بیشتر با این موضوع می‌توانید مقاله مقایسه لوب کات و روغن پایه را مطالعه کنید.

در سطح جهانی، تولید این روغن‌ها در پالایشگاه‌های متعددی انجام می‌شود و برخی کشورها سهم بیشتری در این بازار دارند که در گزارش 10 کشور برتر تولید کننده روغن پایه به آن پرداخته شده است.

چگونه کیفیت SN70 را ارزیابی کنیم؟

در معاملات تجاری روغن پایه، بررسی مشخصات آزمایشگاهی اهمیت زیادی دارد. خریداران حرفه‌ای معمولاً به چند پارامتر کلیدی توجه می‌کنند:

• تطابق ویسکوزیته با محدوده استاندارد
• نقطه اشتعال و نقطه ریزش
• رنگ و شفافیت
• میزان گوگرد
• پایداری در ذخیره‌سازی

همچنین روند بازار و شرایط عرضه جهانی می‌تواند بر قیمت این محصول تأثیر بگذارد که در تحلیل پیش بینی قیمت روغن پایه بررسی می‌شود.

در برخی بازارها نیز از روغن پایه بازیافتی به عنوان جایگزین اقتصادی استفاده می‌شود، البته به شرطی که مشخصات کیفی آن با استانداردهای مورد نظر مطابقت داشته باشد.

برای آشنایی کامل با روش بررسی مشخصات آزمایشگاهی و تشخیص کیفیت، پیشنهاد می‌شود مقاله ارزیابی کیفیت روغن پایه را نیز مطالعه کنید.

جمع‌بندی

روغن پایه SN70 یکی از گریدهای سبک در خانواده روغن‌های Solvent Neutral است که به دلیل ویسکوزیته پایین، خاصیت حلالیت مناسب و قابلیت اختلاط با گریدهای دیگر در بسیاری از کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اگرچه در سال‌های اخیر استفاده از روغن‌های پایه با سطح پالایش بالاتر افزایش یافته است، اما SN70 همچنان در بسیاری از فرمولاسیون‌ها جایگاه خود را حفظ کرده است؛ به ویژه در کاربردهایی که هزینه، قابلیت اختلاط و انعطاف در فرمولاسیون اهمیت دارد.

برای مطالعه مطالب بیشتر در این حوزه می‌توانید به بخش مقالات بیشتر درباره روغن پایه در سایت مراجعه کنید.