تفاوت‌های نفتا و نفت سفید (کروسن): دو هیدروکربن پرکاربرد

در دنیای وسیع مشتقات نفتی، دو نام نفتا و نفت سفید (کروسن) اغلب به گوش می‌رسند. هر دو از هیدروکربن‌ها هستند و نقش مهمی در صنایع مختلف ایفا می‌کنند، اما تفاوت‌های اساسی در ترکیب، خواص و کاربردهایشان وجود دارد که شناخت آن‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. در این مقاله، به بررسی جامع این تفاوت‌ها می‌پردازیم.

نفتا چیست؟

نفتا یک برش نفتی سبک است که از تقطیر نفت خام به دست می‌آید. این ماده ترکیبی پیچیده از هیدروکربن‌های مختلف با تعداد کربن بین ۵ تا ۱۲ است و نقطه جوش پایینی دارد (حدود ۳۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی‌گراد). نفتا به دلیل خواص حلالیت بالا و قابلیت اشتعال، کاربردهای گسترده‌ای در صنایع پتروشیمی و سایر بخش‌ها دارد.

خواص کلیدی نفتا:

• فرّار: به سرعت تبخیر می‌شود.
• بی‌رنگ یا کمی زرد: معمولاً شفاف است.
• بوی تند: بوی مشخصی دارد.
• سبک: چگالی کمتری نسبت به نفت سفید دارد.
• قابلیت اشتعال بالا: به راحتی آتش می‌گیرد.

کاربردهای نفتا:

• خوراک پتروشیمی: اصلی‌ترین کاربرد نفتا در تولید الفین‌ها (مانند اتیلن و پروپیلن) در واحدهای کراکینگ بخار است که از مواد اولیه مهم برای تولید پلاستیک‌ها، الیاف مصنوعی و سایر محصولات شیمیایی به شمار می‌رود.
• حلال صنعتی: به عنوان حلال در صنایع رنگ، رزین، لاستیک، و چسب استفاده می‌شود.
• افزودنی سوخت: در برخی موارد به عنوان جزء ترکیب‌کننده بنزین مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نفت سفید (کروسن) چیست؟

نفت سفید (کروسن) نیز برشی از نفت خام است، اما سنگین‌تر از نفتا بوده و نقطه جوش بالاتری دارد (حدود ۱۵۰ تا ۳۰۰ درجه سانتی‌گراد). این ماده عمدتاً از هیدروکربن‌هایی با تعداد کربن بین ۱۰ تا ۱۶ تشکیل شده است. نفت سفید در گذشته به طور گسترده به عنوان سوخت روشنایی و گرمایش مورد استفاده قرار می‌گرفت و امروزه نیز کاربردهای خاص خود را دارد.

خواص کلیدی نفت سفید:

• کم‌فرار: نسبت به نفتا دیرتر تبخیر می‌شود.
• بی‌رنگ یا کمی مایل به زرد: اغلب شفاف است.
• بوی مشخص: بوی خاصی دارد که برای بسیاری آشناست.
• سنگین‌تر: چگالی بیشتری نسبت به نفتا دارد.
• نقطه اشتعال بالاتر: نسبت به نفتا دیرتر آتش می‌گیرد، اما همچنان قابل اشتعال است.

کاربردهای نفت سفید:

• سوخت جت: اصلی‌ترین کاربرد امروزی نفت سفید، استفاده از آن به عنوان سوخت در موتورهای جت (با نام سوخت جت یا JP) است.
• سوخت روشنایی و گرمایش: در مناطق روستایی و مناطقی که دسترسی به گاز طبیعی محدود است، همچنان به عنوان سوخت چراغ‌های نفتی و بخاری‌ها استفاده می‌شود.
• حلال صنعتی: به عنوان حلال برای برخی چربی‌ها، روغن‌ها و گریس‌ها کاربرد دارد.
• آفت‌کش: در برخی فرمولاسیون‌های آفت‌کش‌ها به عنوان حامل استفاده می‌شود.

جدول مقایسه تفاوت‌های نفتا و نفت سفید

نتیجه‌گیری

همانطور که مشاهده شد، نفتا و نفت سفید هرچند از یک منبع مشترک (نفت خام) به دست می‌آیند، اما تفاوت‌های ساختاری و فیزیکی آن‌ها منجر به کاربردهای کاملاً متفاوتی شده است. نفتا به عنوان ماده اولیه حیاتی در صنایع پتروشیمی و تولید مواد شیمیایی مدرن نقش دارد، در حالی که نفت سفید عمدتاً به عنوان سوخت جت و در کاربردهای گرمایشی و روشنایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. شناخت این تفاوت‌ها برای درک بهتر فرآیندهای صنعتی و استفاده بهینه از این منابع ارزشمند ضروری است.